Konu : Sosyal Güvenlik ve İş Hukuku Mevzuatlarında 21.03.2011

 

 Torba Kanunla Yapılan Değişiklikler ve Yeni Düzenlemeler

 

Muhasebe, Personel Müdürlükleri’ne

 

12.03.2011 tarih ve 2011/5 sayılı sirkülerimizde; 25.02.2011 tarih ve 27857 sayılı 1 inci

mükerrer Resmi Gazetede yayımlanmış olan 6111 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden

Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve

Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunda yer alan 5510

sayılı SSGSS Kanunu, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunundaki

değişiklik ve yeniliklerle ilgili düzenlemeler arasından seçtiğimiz konulardan ilki olan Sosyal

Güvenlik Kurumu alacaklarının yeniden yapılandırılması hakkında açıklamalar yapılmıştı. Bu

sirkülerimizde ise 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük erkek sigortalılar ile 18 yaşından

büyük kadın sigortalıları ilâve istihdam olarak işe alan işverenlere sağlanacak prim desteği ile

bu destekten yararlanacak işverenlerin aynı zamanda 5 puanlık prim indiriminden de

yararlanması hakkındaki iki konu ele alınmıştır.

 

Konuya başlanmadan belirtmek gerekirse; 4447 Sayılı Kanunun geçici 7 nci ve geçici 9 uncu

maddeleri uyarınca işverenlerin halen yararlanmakta olduğu 01.07.2008 tarihinden

30.06.2010 tarihi arasındaki dönemde ilâve istihdam olarak işe alınan genç işçilerle ilgili prim

teşviki ile 6111 sayılı bu Kanunun 74 üncü maddesiyle 4447 sayılı Kanuna eklenmiş olan

geçici 10 uncu maddesi uyarınca yararlanacakları yeni teşvik arasında önemli farklılıklar

bulunmaktadır. Bu farklılıkların neler olduğu aşağıdaki açıklamalarımızda yeri geldikçe

vurgulanmıştır.

 

1- 01.03.2011 – 31.12.2015 tarihleri arasındaki yaklaşık 5 yıllık dönemde işe alınacak

olan 18 yaşından büyük 29 yaşından küçük erkek sigortalılarla 18 yaşından büyük

kadın sigortalıların; işe alındıkları tarihten önceki 6 aylık dönemde hiçbir işyerinde

sigortalı olarak çalışmış olmamaları, işyerinin aynı dönemdeki aylık ortalama sigortalı

sayısına ilâve istihdam olarak işe alınmaları ve diğer şartların da mevcut olması

kaydıyla, aylık sigorta primlerine esas kazançları üzerinden hesaplanan sigorta

primlerinin işveren hisselerine ait tutarının tamamı, İşsizlik Sigortası Fonundan

karşılanacaktır.

 

4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa bu Kanunla eklenen geçici 10 uncu maddenin (1) inci

fıkrasındaki düzenlemeye göre bu teşvik ya da destek unsurunun öncekilerden en önemli

farkı; İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacak olan sigorta primlerinin işveren hisselerine ait

tutarının (5510 sayılı Kanunun 81 ve 82 nci maddeleri uyarınca belirlenen asgarî ve azamî prime

esas kazanç sınırları dâhilindeki) fiilî kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak olmasıdır. Oysa

hatırlanılacağı üzere halen uygulaması devam eden geçici 7 nci ve geçici 9 uncu maddelere

göre ki teşviklerde, asgarî prime esas kazanç üzerinden hesaplanan işveren hissesi prim

payı Fon tarafından karşılanmakta ve sigortalının asgari prime esas kazanç tutarının

üzerinde kalan prime esas kazancına ait primlerin işveren hisseleri Fon tarafından

karşılanmadığından yine işveren tarafından ödenmektedir.

Bir diğer önemli fark ise bu destekten yararlanılacak olan sigortalıların (niteliklerine göre aşağıda

açıklanan) destek sürelerinde, sigorta primlerinin işveren hissesine ait tutarlarının tamamı Fon

tarafından karşılanacaktır. Oysa önceki teşviklerde primlerin işveren hisseleri tutarı asgari

prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplandığı gibi Fon tarafından karşılanan tutar,

kademeli olarak yıllar itibariyle azalmaktadır. (Sigortalı çalıştığı sürece, işveren hissesi primlerin

birinci yılda %100’ü, ikinci yılda %80’i, üçüncü yılda %60’ı, dördüncü yılda %40’ı ve beşinci yılda da

%20’si Fon tarafından karşılanacaktır.)

 

1.2 Bu teşvik unsurundan yararlanmanın şartları

 

1.2.1 Özel sektör işverenlerince uyulması gereken şartlar

 

1.2.1.1 İşverenlerin çalıştırdıkları bütün sigortalılarla ilgili olarak 5510 sayılı Kanun uyarınca

aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde SGK ya vermesi, sigortalıların

tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarını yasal süresi

içinde ödemesi ve kapsama giren sigortalının işe alındığı işyerinden dolayı SGK ya

prim, idarî para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun

bulunmaması şarttır. Ancak prim, idarî para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve

gecikme zammı borçlarının 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve

taksitlendirilmiş veya ilgili diğer kanunlar uyarınca prim borçlarının yeniden yapılandırılmış ve

taksitlendirilmiş olunması hallerinde bu tecil, taksitlendirme ve yeniden yapılandırma devam

ettiği sürece prim desteğinden de yararlanılabilinecektir.

 

1.2.1.2 5510 Sayılı Kanun gereğince yapılan kontrol ve denetimlerde; işyerinde kaçak /

sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edilen işverenler 1 (bir) yıl süreyle bu destek unsurundan

yararlandırılmayacaktır!

 

Kamu kurum ve kuruluşlarıyla bankaların Kuruma yaptığı bildirimlerin de bu kapsamda

değerlendirildiği unutulmamalıdır!

 

1.2.1.3 Bu prim desteğinden yararlanılabilinmesi için işveren tarafından Kuruma, işe alındığı

bildirilen sigortalının işyerinde (aşağıda açıklanacak olan mesleki yeterlik belgesinde belirtilen

niteliklerine uygun işlerde) fiilen çalıştırılması şarttır.

 

Sigortalının işyerinde fiilen çalıştırılmadığı halde destekten yararlanıldığının Kurum

tarafından tespit edilmesi halinde; o kişinin sigortalılığı iptal edileceği gibi yararlanılan teşvik

tutarları gecikme zammı ve gecikme cezası tutarlarıyla birlikte tahsil edilecek ve işyeri

hakkında bir takım idarî para cezaları uygulanacak ve de işveren, işveren vekili ile görevli

yöneticiler hakkında C. Savcılıklarınca, “kamu kurumuna karşı gerçek hilâfına belgeler

düzenleyip vererek Kurumu zarara uğrattıkları” gerekçesiyle kamu davası açılarak bu kişilerin

“hapis cezası” istemiyle yargılanacaklarının hatırlatılmasında fayda mülâhaza olunmaktadır.

 

1.2.1.4 Fon tarafından karşılanan prim tutarları, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında

gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmayacaktır.

 

 

 

1.2.2 İşe lınacak sigortalılarla ilgili şartlar

1.2.2.1 01.03.2011 – 31.12.2015 tarihleri arasında işe alınacak olan 18 yaşından büyük

29 yaşından küçük erkek sigortalılarla 18 yaşından büyük kadın sigortalıların, işe

alınacakları tarihten önceki 6 aylık dönemde ülke çapında hiçbir işyerinde sigortalı

olarak çalışmamış olması gerekmektedir.

Bu Kanunun amacı sadece işverenlerin prim yükünü hafifletmek değildir. Aynı zamanda

işsizliğin azaltılması da amaçlandığından bu şarta, genç işçinin işe alındığı tarihten önceki 6

aylık dönemde işsiz olması gerekir diyebileceğimiz gibi kaçak / sigortasız işlerde çalışmış

olan kişilerin de bu kapsamda kabul edilmeleri gerekmektedir. Bazı işverenler ya da

personelciler tarafından bu şart yanlış anlaşılmakta ve “….. daha önce hiçbir işte çalışmamış

 

 

ilk defa benim işyerimde sigortalı olacak kişileri işe aldığım takdirde bu destekten

yararlanabilirim” şeklinde yanlış yorum yapılmaktadır. Oysa işe alınacak genç elemanların

geçmiş dönemde birçok işyerinde sigortalı veya sigortasız çalışmış olmasının hiçbir

sakıncası bulunmamaktadır. Dolayısıyla yeni eleman(lar)ın işe alınacağı tarihten önceki son

altı aylık sürede Kanundaki ifadesiyle, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen prim ve hizmet

belgelerinde kayıtlı sigortalılar dışında olması, yani ülke çapında hiçbir işyerinde sigortalı

olarak çalışmamış olması yeterlidir.

 

 

 

1.2.2.2 Yeni elemanın işe alınma tarihinden önceki son 6 ayda o işyerinden Kuruma

verilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki sigortalı sayısına göre hesaplanacak olan

aylık ortalama sigortalı sayısına ilâve istihdam olarak işe alınmış olması

gerekmektedir.

 

 

 

Bu durumu örnekle açıklamak gerekirse; İşyerinden 2010 Eylül, Ekim, Kasım, Aralık, 2011

Ocak ile Şubat ayları için SGK ‘ ya verilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki sigortalı

sayılarının toplanıp altıya bölünmesiyle bulunacak olan aylık ortalama sigortalı sayısının 50

kişi olduğunu ve işyerinde en son 2011 Şubat ayında çalışmış olan sigortalı sayısının ise 48

kişi olduğunu kabul edecek olursak bu durumda işyerine 2011 Mart ayında alınacak genç

elemanlardan (diğer bütün şartların mevcut olmasına rağmen) 49 ve 50 nci kişilerden dolayı

bu teşvikten yararlanmak mümkün olmayacaktır. Ama 2 kişiden fazla elaman alındığı

takdirde üçüncü, dördüncü ve diğer kişiler aylık ortalama sigortalı sayısına ilâve istihdam

olacaklarından ilk 2 kişiden sonraki sigortalılardan dolayı teşvikten yararlanmak mümkün

olacaktır.

 

 

 

1.2.2.3 İlâve istihdam olarak işe alınan elemanın “vasıfsız işçi” olması halinde bu

destekten yararlanma süresi yirmi dört aydır. Ancak “meslekî yeterlik belgesi olan”,

“meslekî veya teknik eğitim veren orta veya yüksek öğretimi bitirmiş olan” yahut da

“İŞKUR tarafından düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarını bitirmiş olan” nitelikli

elemanların işe alınması ve üstelik bunların İŞKUR’a kayıtlı işsizler arasından alınması

hallerinde, işverenlere bu destekten çok uzun sürelerle yararlanma imkânı tanınmıştır. 

 

Yukarıdaki açıklamalarda hep erkek elemanların 29 yaşından küçük olmaları ve yine işe

alınacakların son 6 aylık dönemde sigortalı bir işte çalışmamış olmalarının şart olduğu

belirtilmiş ise de ikinci fıkranın (istisna kabul edilebilecek) (b) ve (ç) bentlerine göre bu destekten

29 yaşından büyük erkek elemanlarla işsiz olmayan sigortalar için de yararlanma imkânı

bulunmaktadır.

 

Hatırlanacağı üzere 4447 sayılı Kanunun geçici 7 nci ve geçici 9 uncu maddelerine ilişkin

prim teşviklerinde ilâve istihdam olarak işe alınanların niteliklerine göre destekten farklı

sürelerle yararlanılması söz konusu değildi. Oysa geçici 10 uncu maddenin ikinci fıkrasındaki

düzenlemelere göre işverenler bu destek unsurundan:

 

a) 18 yaşından büyük 29 yaşından küçük erkekler ile 18 yaşından büyük kadınlardan;

 

1) Mesleki yeterlik belgesine sahip olanlar için kırk sekiz ay süreyle,

2) Mesleki ve teknik eğitim veren orta veya yüksek öğretimi veya Türkiye İş Kurumunca

düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarını bitirenler için otuz altı ay süreyle,

3) (1) ve (2) numaralı alt bentlerde sayılan belge ve niteliklere sahip olmayan vasıfsız işçiler

için yirmi dört ay süreyle,

 

b) 29 yaşından büyük erkeklerden (a) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde sayılan

belge ve niteliklere sahip olanlar için yirmi dört ay süreyle,

 

c) (a) ve (b) bentleri kapsamına girenlerin Türkiye İş Kurumuna kayıtlı işsizler arasından işe

alınmaları halinde ilâve olarak altı ay süreyle,

 

ç) 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında

çalışmakta iken, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten (01.03.2011 den) sonra mesleki

yeterlik belgesi alanlar veya mesleki ve teknik eğitim veren orta veya yüksek öğrenimi

bitirenler için on iki ay süreyle,

 

d) 18 yaşından büyüklerden bu fıkranın (a), (b) ve (ç) bentlerine girmeyenlerin Türkiye İş

Kurumuna kayıtlı işsizler arasından işe alınmaları halinde altı ay süreyle,

yararlanacaktır.

Geçici 10 uncu maddenin üçüncü fıkrasında da vurgulandığı üzere yukarıda belirtilen belge

ve nitelikler nedeniyle bu destek unsurundan yararlanılabilinmesi için sigortalıların; sahip

oldukları meslekî yeterlik, meslekî ve teknik öğretim veren orta veya yüksek öğretim kurumları

veya Türkiye İş Kurumunca düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarına ilişkin belgelerde belirtilen

meslek ya da alanlarda işe alınmaları ve/veya çalışıyor olmaları gerekmektedir.

 

1.2.2.4 Bu destek unsurundan aynı işçi için yalnızca bir kez yararlanılacak ve bu

kişinin destek süresini tamamlamadan işten ayrılması halinde ise kalan sürede

destekten yararlanılmayacaktır.

 

Geçici 10 uncu maddenin dördüncü fıkrasındaki düzenlemeye göre; bu maddeyle sağlanan

destekten aynı sigortalı için bir kez yararlanılabilinecektir. Sigortalı, destek süresini

tamamlamadan işsiz kalması (yani işten ayrılması halinde) kalan sürede

yararlanılamayacaktır. Ancak yukarıda belirtilmiş olunanlardan ikinci fıkranın (a) bendi

kapsamına girenlerin yeniden işe alınmaları ve (1) veya (2) numaralı alt bentlerde sayılan

belge ve nitelikleri (işten ayrıldıkları) dönemde temin etmeleri halinde, desten yeniden

yararlanılabilinecektir. Bu durumda da ilk yararlanma süresi ikincisinden düşülecek ve toplam

yararlanma süresi en son yararlanılan destek için maddede öngörülen süreyi aşamayacaktır.

1.3 Bu destek unsurundan yararlanmayacak olan işyerleri ve sigortalılar

Geçici 10 uncu maddenin yedinci fıkrasındaki düzenlemeye göre bu destek unsuru; 5335

sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kamu kurum ve

kuruluşlarına ait işyerleri ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa ve 4734 sayılı Kamu İhale

Kanununa istinaden yapılan ihale konusu alım ve yapım işleri hakkında ve çalışanlardan da

sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılarla yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında

uygulanmayacaktır.

1.4 Destek unsurunun süresi

6111 Sayılı (Torba) Kanunun yürürlük maddesine göre; bu Kanunun 74 üncü maddesiyle

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa eklenmiş bulunan geçici 10 uncu madde hükümleri

01.03.2011 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Her ne kadar bu destek unsuru

31.12.2015 tarihine kadar ki sürede uygulanacak ise de Bakanlar Kurulu, uygulanma süresini

2015 yılından itibaren 5 yıla kadar uzatmaya yetkili kılınmıştır.

2- Bu ve bundan önceki prim desteklerinden yararlanan işverenler ayrıca 5 puanlık

prim indiriminden de yararlandırılacaktır

 

2.1 4447 Sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesi uyarınca bu prim desteğinden

yararlanacak işverenler, ayrıca 5 puanlık prim indiriminden de yararlanabilecekler

 

Geçici 10 uncu maddedeki düzenlemeler arasında bu destekten yararlanacak olan

işverenlerin ayrıca 5 puanlık prim indiriminden de yararlanmalarını engelleyeni bir hüküm

bulunmadığı gibi aksine dokuzuncu fıkrasındaki düzenlemede, “Bu maddeyle sağlanan destek

unsurunun, 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi (malullük,

yaşlılık ve ölüm sigortaları priminden 5 puanlık indirim) uygulandıktan sonra kalan sigorta

primlerinin işveren hisselerine ait oranı üzerinden, bu maddede belirtilen esasların dikkate

alınarak uygulanacağı” ifade edilmiştir.

 

2.2 4447 Sayılı Kanunun geçici 7 ve geçici 9 uncu maddelerine ilişkin prim

desteğinden yararlanmakta olan işverenler daha önce yararlandırılmadıkları 5 puanlık

prim indiriminden 01.03.2011 tarihinden itibaren yararlanabileceklerdir

 

4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun geçici 7 ve geçici 9 uncu maddelerindeki şartlara

uygun olarak 01.07.2008 tarihinden en son 30.06.2010 tarihine kadar ki (bu tarih dahil)

dönemde genç işsizleri ilâve istihdam olarak işe almış olan özel sektör işverenleri, şartlara

uymaya devam etmeleri ve işçilerinin de çalışmaya devam etmesi kaydıyla, her bir (genç)

işçiden dolayı işe alma tarihinden itibaren ki 5 yıllık sürede asgari prime esas kazanç tutarı

üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin işveren payı tutarını (yukarıda değinildiği gibi

kademeli olarak azalan oranlarda) ödememeye yani bu desteklerden yararlanmaya devam

edeceklerdir. Ancak bu işverenler bugüne kadar ki uygulamada 5 puanlık prim indiriminden

yararlandırılmamıştır. 5 puanlık prim indiriminden yararlanmalarını engelleyen geçici 7 ve

geçici 9 uncu maddelerin beşinci fıkralarındaki “Bu maddeyle düzenlenen destek unsurundan

diğer ilgili mevzuat uyarınca ayrıca yararlanmakta olan işverenler, aynı dönem için ve mükerrer

olarak bu destek unsurundan yararlanamaz. Bu durumda, işverenlerin tercihleri dikkate

alınmak suretiyle uygulama, destek unsurlarından sadece biriyle sınırlı olarak yapılır”

şeklindeki her iki hüküm, 6111 sayılı Torba Kanunun 74 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki

düzenlemeyle yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla geçici 7 ve geçici 9 uncu maddelere

ilişkin prim desteğinden yararlanmakta olan bu işverenlerin ayrıca 5 puanlık prim indiriminden

de yararlanmasına bir engel kalmadığından, 74 üncü maddenin yürürlüğe girdiği 01.03.2011

tarihinden itibaren 5 puanlık prim i

Bilgi ve gereği rica olunur.

ndiriminden de yararlanmaları gerekmektedir. Ancak

Kanunda, her iki maddede ki (5) inci fıkraların yürürlükten kaldırılmasının dışında başkaca bir

hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla uygulamasının geçici 10 uncu maddenin dokuzuncu

fıkrası hükmündeki gibi olacağı tahmin edilmekle birlikte bu hususta, SGK tarafından

yayımlanacak genelgenin takibinde da fayda mülâhaza olunmaktadır.

 

 

 

ÇALIŞMALARINIZDA BAŞARILAR DİLERİZ.

ÖZSOY MALİ MÜŞAVİRLİK

GEVHER NESİBE MAH. 
GÖK GEÇİDİ ERDEM PLAZA
KAT:3 NO:10
KOCASİNAN-KAYSERİ
TEL-FAX: ( 0352) 222 94 93

Web Adres: www.ozsoymusavirlik.com.tr
           Email:   Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir